Αλκοτέστ και οδήγηση: Όσα πρέπει να ξέρεις πριν βγεις τις γιορτές

Οι γιορτές είναι εδώ. Βραδινές έξοδοι σε μπαρ και κλαμπ, ρεβεγιόν σε σπίτια φίλων, τραπέζια που κρατούν μέχρι αργά, γέλια, μουσική και ποτά που γεμίζουν ξανά και ξανά τα ποτήρια. Μέσα σε αυτή τη χαλαρή ατμόσφαιρα, υπάρχει μια λεπτή κόκκινη γραμμή που δεν πρέπει να περάσει κανείς. Η οδήγηση και το αλκοόλ δεν πάνε μαζί. Και αυτό δεν είναι μια γενική σύσταση, αλλά μια πραγματικότητα που, δυστυχώς, πολλοί μαθαίνουν μόνο όταν είναι πια αργά.

Δεν είναι μόνο τα πρόστιμα ή οι ποινές. Είναι οι ζωές που αλλάζουν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Είναι τα τροχαία δυστυχήματα που γίνονται πρώτο θέμα στα sites και στα δελτία ειδήσεων και μετά χάνονται από την επικαιρότητα, αφήνοντας πίσω τους οικογένειες, φίλους και ανθρώπους που καλούνται να ζήσουν με την απώλεια ή με μόνιμες συνέπειες. Αυτό που δεν βλέπουμε είναι η καθημερινότητα μετά το ατύχημα. Η ψυχική και σωματική εξάντληση, ο φόβος, η ενοχή, η πίεση.

Νομοθεσία, όρια και ατομική ευθύνη

Σε όλη την Ευρώπη οι νόμοι για την οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ γίνονται σταδιακά αυστηρότεροι. Τα κράτη προσπαθούν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα μέσα από την παιδεία, που είναι και η πιο ουσιαστική λύση, μέσα από καμπάνιες στα social media που στοχεύουν στο συναίσθημα, αλλά και μέσα από εντατικούς ελέγχους και ποινές. Στην Ελλάδα, η έμφαση εξακολουθεί να δίνεται κυρίως στην αστυνόμευση, με την οδική παιδεία να παραμένει σε μεγάλο βαθμό ευθύνη ιδιωτικών πρωτοβουλιών.

Όμως το ζήτημα δεν είναι μόνο τι λέει ο νόμος. Είναι η ατομική ευθύνη του κάθε οδηγού. Ο οδηγός της παρέας δεν πίνει. Aν αυτό δεν τηρηθεί, η πιο ώριμη και ασφαλής επιλογή είναι απλή: Aφήνουμε το αυτοκίνητο και επιστρέφουμε με ταξί ή άλλο μέσο. Καμία έξοδος δεν αξίζει να μετατραπεί σε εφιάλτη.

Ποιο είναι το νόμιμο όριο και πόσα ποτά είναι

Σύμφωνα με τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, το νόμιμο όριο αλκοόλ στην Ελλάδα είναι 0,50 γραμμάρια ανά λίτρο αίματος ή 0,25 mg ανά λίτρο εκπνεόμενου αέρα. Αυτοί οι αριθμοί, όμως, από μόνοι τους δεν λένε πολλά στον μέσο οδηγό. Εκεί που τα πράγματα γίνονται πιο ξεκάθαρα –και πιο ανησυχητικά– είναι όταν μεταφράζονται σε ποτά.

Για το γενικό όριο, μιλάμε περίπου για ένα μεγάλο ποτήρι μπύρας των 500 ml, ή ένα ποτήρι κρασί 150 έως 200 ml, ή μία δόση δυνατού ποτού όπως ουίσκι, βότκα, τζιν ή ρούμι γύρω στα 55 ml. Ακόμα και ένα μικρό ποτήρι ούζο ή τσίπουρο μπορεί να σε φέρει πολύ κοντά στο όριο.

Για νέους οδηγούς, επαγγελματίες και ειδικές κατηγορίες, τα περιθώρια είναι σχεδόν μηδενικά. Λιγότερο από μισό ποτήρι κρασί, μία μικρή μπύρα των 330 ml ή μόλις 30 ml από δυνατό ποτό αρκούν για να θεωρηθεί παράβαση. Όλα αυτά είναι ενδεικτικά. Το φύλο, το βάρος, ο μεταβολισμός και το αν έχει προηγηθεί φαγητό παίζουν καθοριστικό ρόλο. Γι’ αυτό και η μόνη πραγματικά ασφαλής επιλογή πριν το τιμόνι είναι μηδέν αλκοόλ.

Έλεγχοι, συλλήψεις και μια εικόνα που δεν βελτιώνεται

Τα τελευταία χρόνια, ειδικά σε περιόδους γιορτών, η Τροχαία εντείνει τους ελέγχους. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ., κάθε χρόνο χιλιάδες οδηγοί εντοπίζονται να οδηγούν υπό την επήρεια αλκοόλ, με τις συλλήψεις να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Σε σύγκριση με μια δεκαετία πριν, οι έλεγχοι έχουν αυξηθεί σημαντικά, όμως οι παραβάσεις δεν έχουν μειωθεί στον ίδιο βαθμό. Αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα δεν λύνεται μόνο με μπλόκα και αλκοτέστ, αλλά απαιτεί αλλαγή νοοτροπίας.

Ποινές και πρόστιμα που δεν αφήνουν περιθώρια

Οι ποινές είναι αυστηρές και κλιμακώνονται ανάλογα με το επίπεδο αλκοόλ. Από χρηματικά πρόστιμα και βαθμούς ποινής στο point system, μέχρι αφαίρεση διπλώματος, πινακίδων, ακινητοποίηση οχήματος και φυλάκιση στις βαριές περιπτώσεις ή σε υποτροπή. Δεν πρόκειται για θεωρητικές απειλές, αλλά για μέτρα που εφαρμόζονται και μπορούν να επηρεάσουν τη ζωή ενός οδηγού για χρόνια.

Επιτρεπτά όρια και ποινές (κλιμακωτές)

Όριο 0,25 mg/l (απλοί οδηγοί) / 0,10 mg/l (νέοι/επαγγελματίες):

0,25 - 0,40 mg/l: Πρόστιμο 200€, ακινητοποίηση οχήματος, 5 βαθμοί ποινής.

> 0,40 - 0,60 mg/l (ή > 0,80 gr/l στο αίμα): Πρόστιμο 700€, αφαίρεση άδειας για 90 μέρες.

> 0,60 mg/l (ή > 1,10 gr/l στο αίμα): Πρόστιμο 1.200€, φυλάκιση τουλάχιστον 2 μηνών, αφαίρεση άδειας & πινακίδων για 6 μήνες.

Υποτροπές

Εάν πιαστείς ξανά με > 0,60 mg/l εντός 2 ετών: Πρόστιμο 2.000€, φυλάκιση 6 μηνών. Σε επανειλημμένες παραβάσεις, οι ποινές αυξάνονται δραματικά (πρόστιμα έως 4.000€, αφαίρεση άδειας έως 10 χρόνια).

Άρνηση Ελέγχου: Θεωρείται αυτόματη ένδειξη βαριάς μέθης (σαν > 0,60 mg/l) και επιφέρει τις αντίστοιχες αυστηρές ποινές.

Το πραγματικό στοίχημα

Το στοίχημα δεν είναι να θυμόμαστε τα όρια απ’ έξω, ούτε να υπολογίζουμε αν «χωράει ακόμα ένα ποτό». Είναι να καταλάβουμε ότι κάθε φορά που μπαίνουμε στο αυτοκίνητο, κρατάμε στα χέρια μας όχι μόνο τη δική μας ζωή, αλλά και των άλλων. Και αυτό είναι κάτι που καμία γιορτή δεν δικαιολογεί να αγνοούμε.

Όταν το πρόβλημα ξεκινά πριν «χτυπήσει» το αλκοτέστ

Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουμε ως οδηγοί είναι ότι συνδέουμε τον κίνδυνο αποκλειστικά με τα νούμερα του αλκοτέστ. Σαν να πιστεύουμε ότι όσο βρισκόμαστε κάτω από το νόμιμο όριο, όλα είναι υπό έλεγχο. Στην πραγματικότητα, το αλκοόλ αρχίζει να επηρεάζει την κρίση, την αντίληψη και τον χρόνο αντίδρασης πολύ νωρίτερα.

Με ελάχιστες ποσότητες, ο οδηγός νιώθει πιο σίγουρος απ’ όσο θα έπρεπε, υποτιμά τον κίνδυνο, παίρνει πιο γρήγορες και λιγότερο προσεκτικές αποφάσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλά τροχαία συμβαίνουν από ανθρώπους που «ένιωθαν καλά» και πίστευαν ότι είχαν πιει λίγο.

Η κόπωση και η υπερβολική σιγουριά

Σε αυτό προστίθεται και ένας παράγοντας που συχνά αγνοούμε: Η κόπωση. Οι περισσότερες έξοδοι, ειδικά τις γιορτές, κρατούν μέχρι αργά τη νύχτα ή ξημερώματα. Το σώμα είναι ήδη κουρασμένο, η συγκέντρωση μειωμένη και το αλκοόλ λειτουργεί πολλαπλασιαστικά. Δεν είναι μόνο το ποτό λοιπόν που κάνει την οδήγηση επικίνδυνη, αλλά ο συνδυασμός του με την έλλειψη ύπνου και την πτώση των αντανακλαστικών. Εκεί το ρίσκο αυξάνεται κατακόρυφα, ακόμη κι αν θεωρητικά κάποιος βρίσκεται κοντά ή λίγο κάτω από τα όρια.

Υπάρχει επίσης μια καθημερινή αυταπάτη που αφορά πολλούς: Οι περισσότεροι δεν ξεκινούν τη βραδιά με την πρόθεση να οδηγήσουν μεθυσμένοι. Ξεκινούν λέγοντας «θα πιω ένα», «είμαι κοντά στο σπίτι», «έχω ξαναοδηγήσει έτσι». Αυτές οι μικρές εκπτώσεις στη σκέψη είναι που οδηγούν στα μεγάλα λάθη. Το πρόβλημα δεν είναι οι ακραίες συμπεριφορές, αλλά οι φαινομενικά λογικές αποφάσεις της στιγμής.

Αλκοτέστ μίας χρήσης: Υπάρχουν αλλά δεν είναι λύση

Στο εμπόριο υπάρχουν πλέον και αλκοτέστ μίας χρήσης, με ενδεικτικές τιμές από 3 έως 5 ευρώ, τα οποία μπορεί να βρει κανείς εύκολα σε φαρμακεία ή καταστήματα ειδών αυτοκινήτου. Προσφέρουν μια γρήγορη, ενδεικτική εικόνα για την παρουσία αλκοόλ στον οργανισμό και μπορούν να λειτουργήσουν ως μια πρώτη προειδοποίηση. Όμως δεν αποτελούν εγγύηση, ούτε μπορούν να αντικαταστήσουν την υπεύθυνη απόφαση. Η ένδειξη μπορεί να επηρεαστεί από πολλούς παράγοντες και, το σημαντικότερο, δεν μετρά το πόσο έχει ήδη επηρεαστεί η ικανότητα οδήγησης.

Γι’ αυτό και το πραγματικό μήνυμα παραμένει απλό και ξεκάθαρο, όσο κι αν δεν ακούγεται βολικό μέσα στο κλίμα των γιορτών. Αν πρόκειται να οδηγήσεις, δεν πίνεις καθόλου. Αν πιείς, όσο λίγο κι αν σου φαίνεται, δεν οδηγείς. Όλες οι άλλες λύσεις είναι απλώς η προσπάθειά μας να δικαιολογήσουμε ένα ρίσκο που δεν αξίζει να πάρουμε.